Alan Adınız ve Hosting'iniz Kimin Adına Kayıtlı?

Web sitenizin alan adı ajansın adına kayıtlıysa siteniz gerçekte sizin değil. Kayıt sahipliğinin ne anlama geldiğini, kendi durumunuzu beş dakikada nasıl kontrol edeceğinizi ve sorun çıkarsa hangi adımları izleyeceğinizi anlattık.

Web sitenizi bir ajansa yaptırdınız, teslim aldınız, yayında. Her şey yolunda görünüyor. Peki alan adınız kimin adına kayıtlı?

Bu soruyu işletme sahiplerinin çoğu ilk kez, ajansla yolları ayrıldığında soruyor. Ve cevap çoğu zaman hoş olmuyor: alan adı ajansın adına, hosting ajansın hesabında, e-posta adresleri ajansın panelinde. Site teknik olarak yayında ama üzerinde hiçbir hakkınız yok.

Bu neden bu kadar önemli?

Alan adı, markanızın internetteki adresidir. Üzerinde kayıtlı olan kişi o adresin sahibidir. Siteyi kim tasarladı, parayı kim ödedi, içerikleri kim yazdı — kayıt sahipliği söz konusu olduğunda bunların hiçbiri tek başına belirleyici değildir.

Pratikte üç senaryoyla karşılaşıyoruz:

• Ajansla yollar ayrılıyor. Yeni bir firmayla çalışmak istiyorsunuz ama alan adını devralamıyorsunuz. Ya sıfırdan yeni bir alan adıyla başlayacaksınız — yani yıllarca biriktirdiğiniz Google sıralamalarını, kartvizitlerdeki adresi, müşterilerin bildiği adı sıfırlayacaksınız — ya da pazarlık edeceksiniz.
• Yenileme zamanı geliyor. Alan adı ajansın adına olduğu için yenileme bildirimi size değil onlara gidiyor. Ajans unutursa ya da o e-posta adresi artık kullanılmıyorsa alan adı düşer. Düşen alan adını üçüncü bir kişi kapatabilir.
• Ajans kapanıyor veya ulaşılamıyor. Bu en can sıkıcı olanı, çünkü karşı tarafta kötü niyet bile olmayabilir. Sadece muhatap kalmamıştır.

"Sahip" derken tam olarak kim?

Alan adı kaydında birkaç farklı rol vardır ve karıştırılmaları sorunun büyük kısmını oluşturur:

• Kayıt sahibi (registrant): Alan adının hukuki sahibi. Şirketinizin unvanı burada yazmalı. Önemli olan tek alan budur.
• Yönetici / idari iletişim: Alan adı üzerinde işlem yapabilen kişi. Ajansın burada olması sakıncalı değil, hatta pratiktir.
• Teknik iletişim: DNS ve sunucu tarafını yöneten kişi. Ajansta olması normaldir.
• Kayıt kuruluşu (registrar): Alan adını aldığınız firma. Bu bir hizmet sağlayıcıdır, sahibi değildir. İstediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.

Kısacası: ajansın yönetici veya teknik iletişim olarak görünmesinde sorun yok. Kayıt sahibi alanında ajansın adı varsa sorun var.

Beş dakikada kendi durumunuzu kontrol edin

1. Uzantınıza göre sorgulayın. .com ve .net gibi uluslararası uzantılarda WHOIS sorgusu yapabilirsiniz; kişisel verilerin korunması nedeniyle iletişim bilgileri gizlenmiş olabilir ama kayıt tarihi, bitiş tarihi ve kayıt kuruluşunu görürsünüz. .com.tr gibi .tr uzantılarında sorgulamayı TRABİS üzerinden veya kayıt kuruluşunuzun sorgu ekranından yapabilirsiniz.

2. Panele giriş yapmayı deneyin. En kesin test budur. Kayıt kuruluşunun sitesinde kendi e-posta adresinizle "şifremi unuttum" deyin. Sıfırlama bağlantısı size geliyorsa hesap sizin.

3. Faturaya bakın. Alan adı ve hosting faturası şirketinizin unvanına mı kesilmiş, yoksa ajanstan gelen "web hizmetleri" kalemi içinde mi eriyor?

4. Kayıttaki e-posta adresini kontrol edin. Bu adres, alan adı üzerindeki tüm kritik işlemlerin onay noktasıdır. Size ait ve aktif olmalı.

.tr uzantılarında bilmeniz gerekenler

Türkiye'deki .tr uzantılı alan adları 14 Eylül 2022'den bu yana BTK bünyesindeki TRABİS tarafından yönetiliyor. Bu geçişle birlikte:

• com.tr, net.tr ve org.tr artık belge istenmeden, "ilk gelen alır" ilkesiyle tahsis ediliyor.
• gov.tr, edu.tr, av.tr, dr.tr, k12.tr, bel.tr, pol.tr, tsk.tr ve kep.tr için belge şartı devam ediyor.
• Alan adları en fazla 5 yıllığına tahsis ediliyor; süre bitiminden 3 ay önce yenileyebilirsiniz.
• Kayıt kuruluşları, alan adı dışında başka bir hizmeti satın almanızı zorunlu tutamaz.
• Uyuşmazlıklar için BTK tarafından yetkilendirilmiş Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcıları'na başvurulabiliyor.

Kritik nokta şu: belgesiz tahsis dönemi, markanızın adını taşıyan alan adının başkası tarafından alınmasını kolaylaştırdı. Marka adınızın .com.tr versiyonunu henüz almadıysanız ertelemeyin. (Kurallar değişebiliyor; işlem yapmadan önce trabis.gov.tr üzerinden güncel durumu teyit edin.)

Hosting tarafını da atlamayın

• Panel erişiminiz var mı? cPanel veya benzeri bir panele kendi kullanıcı adınızla girebiliyor musunuz?
• Yedeklerinize erişebiliyor musunuz? Dosyaların ve veritabanının bir kopyası kendi bilgisayarınızda olmalı.
• E-posta hesapları nerede? Kurumsal e-postalarınız ajansın hesabındaki hosting üzerindeyse, yarın yazışma geçmişinize erişemeyebilirsiniz. Bu genellikle alan adı kaybından daha acil bir sorundur.
• DNS nereden yönetiliyor? Site taşımak istediğinizde ihtiyacınız olan yer burasıdır.

Sözleşmenize koymanız gereken dört madde

1. Alan adı, kayıt sahibi olarak müşterinin unvanına tescil edilir.
2. Hosting hesabı müşteri adına açılır; panel erişim bilgileri teslimde verilir.
3. Site dosyaları ve veritabanının tam yedeği teslimde müşteriye teslim edilir.
4. Sözleşme sona erdiğinde tüm erişim bilgileri devredilir; devir için ek ücret talep edilmez.

Bu maddeleri koymayı reddeden bir ajansla neden çalışmayacağınızı düşünün.

Alan adı başkasının adına çıktıysa ne yapmalısınız?

Önce sakin bir devir talebinde bulunun. Vakaların çoğu kötü niyetten değil ihmalden kaynaklanır. Talebinizi yazılı yapın ve yazışmaları saklayın.

Devir sürecini takip edin. Uluslararası uzantılarda kayıt sahibi değişikliği ve kayıt kuruluşu transferi için onay kodu gerekir; transfer sonrası belirli bir süre yeni transfer yapılamaz. .tr uzantılarında işlemler kayıt kuruluşu üzerinden yürür.

Cevap alamıyorsanız. Ödeme belgeleri, sözleşme, yazışmalar ve varsa marka tescilinizle kayıt kuruluşuna, .tr uzantılarında Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcıları'na başvurabilirsiniz. Marka tesciliniz varsa pozisyonunuz belirgin şekilde güçlüdür.

Paralel olarak B planı kurun. Sürecin uzama ihtimaline karşı sitenin tam yedeğini alın ve alternatif bir alan adını rezerve edin.

Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir uyuşmazlıkta bir avukata danışmanızı öneririz.

Kontrol listesi

• Alan adı kayıt sahibi şirketimin unvanı
• Kayıt kuruluşu paneline kendi hesabımla girebiliyorum
• Kayıttaki e-posta adresi bana ait ve aktif
• Otomatik yenileme açık
• Hosting paneline erişimim var
• Site ve veritabanı yedeğinin bir kopyası bende
• Kurumsal e-postalarım kendi kontrolümdeki bir hesapta
• Markamın .com.tr versiyonu alınmış
• Sözleşmemde devir maddeleri var

İşaretleyemediğiniz maddeler varsa, sorun çıkmadan çözmek her zaman daha kolaydır. İzbir Yazılım olarak teslim ettiğimiz tüm projelerde alan adı ve hosting müşterinin adına kaydedilir, erişim bilgileri ve yedekler teslimde eksiksiz devredilir. Durumunuzu birlikte kontrol etmemizi isterseniz bize ulaşın.